• 10 april 2018
  • Door: Gino Lambert

Onze grondstoffen raken op. Zeker als we wereldwijd in het huidige tempo blijven bouwen, komt het einde van onze voorraden in rap tempo in zicht. Niet voor niets valt het begrip ‘circulair bouwen’ steeds vaker. Maar wat is dat nou eigenlijk?

We vroegen het Gino Lambert. Gino is als docent Hogere Installatie Techniek (elektrotechniek en werktuigkunde) verbonden aan Avans+. Daarnaast is hij specialist energie en duurzaamheid bij Valstar Simonis, adviseurs in installatietechniek.

“We putten onze aarde uit”, stelt Gino. “Het tekort aan grondstoffen is straks een groter probleem dan de uitdagingen die de Energietransitie met zich meebrengt. Schaarste van grondstoffen drijft de prijs op, waardoor bouwen duurder wordt. En als grondstoffen op zijn, zijn ze ook écht op. Dat willen we uiteraard voorkomen”

Wat houdt circulair bouwen in?

“Circulair bouwen betekent in eerste instantie: bouwen met materialen die al een keer gebruikt zijn, bijvoorbeeld in een afgeschreven gebouw dat gesloopt is. Maar daar is het circulaire nog niet gedekt. Bouwen is pas circulair bouwen als je zélf een plan hebt voor wat er gebeurt als je jouw pand weer sloopt. Heb je zo’n plan niet, dan spreken we niet van circulair bouwen, maar van bouwen met tweedehands materialen.” Dus circulariteit betekent ook: bouwen met materialen die nog een keer gebruikt kunnen worden. Ontwerpende partijen zoals architecten en adviseurs zullen in hun ontwerp hiermee rekening moeten gaan houden. Het gaat dan niet alleen om materiaalkeuze, maar ook om flexibiliteit, bereikbaarheid en vervangbaarheid van alle componenten, systemen en voorzieningen in een gebouw. 

“Het is zaak dat we onze grondstoffen zodanig produceren en in zetten, dat ze ná gebruik op een hoogwaardige manier kunnen worden hergebruikt. In dezelfde toepassing of met een andere bestemming, dat maakt niet uit, als het maar hoogwaardig is. Dus niet de plastics verwerken in bermpaaltjes of vloertegels. Dat zijn laagwaardige producten en dat betekent dat je niet aan het recyclen bent, maar aan het downcyclen.”

“Hoogwaardig hergebruik betekent: de grondstof zodanig verwerken, dat je het in eenzelfde (of wellicht een betere) toepassing zou kunnen gebruiken. Neem een laptop: als je die volledig kan demonteren en de grondstoffen kan scheiden, kun je er uiteindelijk een nieuwe laptop van maken. Dát is hoogwaardig circulair.”

Andere manier van denken

“Circulair bouwen vraagt om een ander manier van denken. Ik merk in de dagelijkse praktijk dat we daar lang niet altijd klaar voor zijn. Soms vraag ik aan leveranciers: ‘Weet je waar jouw product uit bestaat? Of het recyclebaar is?’ Vaak weten ze dat niet, bijvoorbeeld doordat ook zij hun (deel)producten kant en klaar inkopen.”

“Andere leveranciers zijn er gelukkig wél mee bezig. Zij zijn zich bewust van de herkomst van hun materialen, van de footprint die ze achterlaten en van welke materialen zij met groot gemak kunnen terugnemen als ze op hun oorspronkelijke bestemming overbodig geworden zijn.”

“Onze uitdaging: we moeten zorgen dat de hele bouwketen getriggerd wordt om circulair te denken. Als er vanuit de markt of de afnemer geen specifiek signaal wordt afgegeven, wordt de leverancier niet tot actie gedwongen. Op die manier verzanden we in een circle of blaim en die leidt nergens heen. We moeten met z’n allen circulair willen bouwen: opdrachtgevers, architecten, aannemers en leveranciers, iedereen. Pas dan geven we circulair bouwen de kans om wortel te schieten.”

“Een strategie die heel goed kan werken, is al in gang gezet. We kunnen namelijk steeds meer producten leasen. Dus: je koopt bij een meubelzaak geen stoel meer, maar je least een zitplaats. Je koopt geen lampen, maar least licht. Je koopt geen airconditioning, maar je least een comfortabel leef- of werkklimaat. En waarom zou je een wasmachine aanschaffen, als je die veel gemakkelijker kunt leasen?”

“In de constructie De leverancier blijft eigenaar, zorgt  de leverancier voor onderhoud en reparaties en blijft dus verantwoordelijk voor het materiaal en de grondstoffen. Sterker nog, hij is erbij gebaat dat zijn systeem circulair is. Alleen dan kan hij ze na hun levensduur uit elkaar halen en opnieuw hoogwaardig inzetten.”

“Natuurlijk, dit is een heel ander model dan wat we gewend zijn. Veel leveranciers zullen zich stevig achter de oren krabben als ze nadenken over dit nieuwe verdienmodel. Aan de andere kant: we doen het al op grotere schaal dan we ons realiseren. Denk maar eens aan de vele private leaseauto’s die we op onze stoepen hebben staan. In de bouw is deze vorm van ondernemen heel goed toepasbaar. Het betonbedrijf blijft eigenaar van de vloer, de gevelbouwer van de gevelelementen en de glasleverancier van de vensters en ramen. Dát is de circulaire toekomst die ons kan behoeden voor een schrijnend tekort aan grondstoffen.”

Plaats ook een reactie

CAPTCHA Deze vraag dient om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam-inzendingen te voorkomen.