• 30 november 2018
  • Door: Richard de Geus

Accountantsdag 2018: een kijkje door de ogen van Richard de Geus

Op woensdag 21 november 2018 vond de jaarlijkse accountantsdag van de NBA plaats. Het thema van de dag was “Stromen van data en geld onder controle”. Bij binnenkomst werden we met zo’n 1.500 accountants naar het auditorium geleid alwaar de aftrap voor deze dag werd gegeven door Marco van der Vegte, voorzitter van de NBA. Als eerste gast werd minister van Financiën Wopke Hoekstra geïntroduceerd. Hoekstra begon zijn betoog over de belangrijke functie van de handtekening door de eeuwen heen en lichtte toe dat de handtekening nog altijd staat voor vertrouwen en reputatie. Zo ook de handtekening van een accountant onder een verklaring bij de jaarrekening.

Kwetsbaarheden in de structuur van de accountancysector

Toeval of niet, maar de accountantsdag vond plaats op dezelfde dag dat er een rapport is verschenen van de AFM met de titel ‘Kwetsbaarheden in de structuur van de accountancysector’. In dit rapport stelt de AFM dat het partner- en verdienmodel van veel kantoren maken dat het niet opschiet met de nagestreefde kwaliteitsverbetering van wettelijke controles. Daarnaast hebben gedrag, cultuur en technologische ontwikkelingen invloed op de kwaliteit van het accountantswerk. Hoekstra gaf aan het rapport zeer serieus te nemen. De accountancysector krijgt nog een laatste kans zich te bewijzen, maar lukt dat niet dan kan de sector een ingreep verwachten.

Een teleurstellend begin van deze dag? Misschien. Maar aan de andere kant: het geeft maar weer aan hoe relevant de rol van de accountant in de maatschappij is. In de kern hebben we nog steeds een prachtig en belangrijk vak. Maar om onze belangrijke rol te mogen blijven vervullen moet niet vergeten worden dat openbaar accountants primair het publiek belang dienen en dat moet boven het eigen belang worden gesteld. Hiertoe moeten accountants zichzelf de spiegel voor durven houden aldus Hoekstra.

The day after tomorrow

De tweede spreker was Peter Hinssen. Zijn presentatie was een stuk luchtiger. Met allerhande pakkende voorbeelden werd stil gestaan bij de technologische ontwikkelingen van vandaag en vooral die van de toekomst. Zo leerden wat een ‘digital disruptor’ is. Belangrijk was de boodschap dat Europa op technologisch gebied flink achterloopt bij landen als China en Amerika. Een accountant kijkt traditioneel veel terug naar gisteren. Immers, gaat een jaarrekening niet over het verleden? Maar de boodschap van Hinssen was duidelijk. Het gaat niet om gisteren en ook niet om vandaag of morgen. The day after tomorrow: die is belangrijk! Een pakkend voorbeeld dat Peter gebruikte was een paardenhandelaar uit New York die in 1913, toen de eerste auto’s hun intrede deden in het straatbeeld, dacht dat dit wel weer over zou gaan en daarom vol bleef inzetten op het paard als eerste vervoersmiddel. Hoe verkeerd had deze man het begrepen. Volgens Hinssen zullen de technologische ontwikkelingen de komende 10 jaar meer impact hebben dan deze de afgelopen 20 jaar hebben gehad. Laten we dus als accountants niet vastroesten in louter traditioneel denken. Ook interessant was de presentatie van de CFO van Flow Traders. Dit bedrijf handelt dagelijks in miljoenen aan beursgenoteerde waarden op zo’n 150 beurzen wereldwijd, waarbij in grote mate gebruik wordt gemaakt van algoritmen die in microseconden aan- en verkoopbeslissingen kunnen nemen op basis van de beschikbare data van die beurzen. Razendknappe technologie. Maar niet bepaald traditioneel. Kan een traditionele accountant zo’n onderneming zonder specialistische kennis van zaken nog goed ondersteunen?

Data-analyse: een onmisbaar begrip voor de accountant van nu

Aansluitend ging hoogleraar data science van de UvA Lindgreen nog in op het belang van data-analyse. Waarbij hij aantoonde dat dit niet vanzelf gaat. Naar schatting gaat 70% van de tijd zitten in het ‘extracten’ en schonen van de data alvorens je een betrouwbare analyse hieraan kunt ontlenen. Dit vereist de nodige opleiding en oefening. In een moderne accountantsopleiding mag aandacht hiervoor eigenlijk niet meer ontbreken.

Na het betoog van Lindgreen ging AFM voorzitter Merel van Vroonhoven onder meer in op de vraag of een moderne accountant die gebruik maakt van data-analyse niet afgeschoten wordt omdat deze accountant niet ‘de traditionele weg’ bewandelt? Het antwoord was dat de AFM zeker open staat voor innovatie in de controleaanpak. Wel werd de kanttekening geplaatst dat je er met alleen data-analyse waarschijnlijk niet komt. Immers, een goed begrip van de activiteiten en het business model van de onderneming is onontbeerlijk. Als voorbeeld werd gegeven dat een steekproef niet altijd vervangen kan worden door een data-analyse. Het kan zijn dat een combinatie van beide het beste resultaat oplevert.

De ochtend werd afgesloten door niemand minder dan Prof. mr. Pieter van Vollenhoven die zijn betoog begon met de vraag wat zo’n ‘oude prof’ als hij eigenlijk op zo’n modern seminar deed. Van Vollenhoven bleek niet te stoppen in zijn strijd voor het onafhankelijk onderzoek.

Patronen van bedrog

Na de pauze volgden er diverse keuzeblokken. Deze blokken gingen over data, blockchain, dash-boards, stress op het werk en patronen van bedrog. Dat laatste onderwerp sprak mij persoonlijk wel aan dus ik heb hier twee sessies over bijgewoond. Het eerste blok bevatte een presentatie van een André Mikkers, forensisch accountant bij PwC. André toonde met diverse voorbeelden aan dat door middel van verbandlegging tussen datasets veel zaken kunnen worden opgelost. Zo kon een brandstichter worden opgespoord aan de hand van reispatronen van passagiers uit de datasets van de NS. André legde uit waarom zijn team multidisciplinair is. Een psycholoog stelt hele andere vragen dan een techneut of een accountant.

Hierdoor ontstaan veel meer invalshoeken. Slechts een kwart van Andre’s afdeling is accountant! Adriaan van Dorp, hoofd security & integrity, kwam nu iets vertellen over de manier waarop ABN AMRO werkt aan de bestrijding van financiële criminaliteit. Gezien de recente berichten over de rol van een andere grote Nederlandse bank was dat natuurlijk wel een smeuïg onderwerp… Tenslotte volgde er nog een paneldiscussie waaraan ook de directeur van de FIOD, Hans van der Vlist, deelnam.

In het tweede blok over patronen van bedrog volgde onder meer een presentatie van Evert Haasdijk over Artificial Intelligence. Interessant vond ik vooral het verhaal van Remco Boer, directeur van Mollie Payments, die vertelde dat creditcardfraude een heel groot probleem is voor webwinkels. Mollie Payments kan door middel van dataverbanden verdachte creditcard betalingen in veel gevallen herkennen en de webshops hiervoor waarschuwen. Zijn tip aan ons als consumenten: betaal juist met een creditcard en niet vooruit, zeker als je de webshop niet kent of vertrouwt. Want een betaling met een creditcard is nog terug te draaien. Een gewaarschuwd mens telt voor twee.

Finish!

Toen waren we al weer bij de afsluiting. Een verassing was de presentatie van oud Formule 1 coureur Robert Doornbos. Robert nam ons mee in de wereld van Max Verstappen. Onvoorstelbaar hoeveel belangrijke beslissingen een coureur moet nemen bij snelheden van meer dan 300 kilometer per uur. Volgens Doornbos hangt het succes van een Formule 1 team voor 80% van de techniek af en voor 20% van de coureur. Wat zou er gebeuren wanneer de coureurs vervangen worden door computers vroeg ik me af… Krijgen we dan zelfrijdende Formule 1 races? Of blijft er toch altijd een doorslaggevende factor ‘mens’ noodzakelijk?

Wat de accountancysector betreft zijn de meningen hier over verdeeld. Sommigen roepen dat robotisering de grootste bedreiging voor het vak van de accountant is. Anderen zeggen dat robotisering accountants meer tijd zal geven om de dingen te doen die er juist toe doen.

Die cruciale 20% zal ik maar zeggen… Ik sluit me aan bij de tweede groep!

drs. Richard de Geus RA MBA is registeraccountant en werkzaam bij Bakker accountant & adviseurs Daarnaast is hij als docent betrokken bij de postbacheloropleiding AA MKB van Avans⁺.

Plaats ook een reactie

CAPTCHA Deze vraag dient om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam-inzendingen te voorkomen.