• 18 november 2013
  • Door: Dr. Rob H.W. Vinke

Wie of wat is de rem of het gaspedaal van een verandering? Moeten we wel veranderen?
Niets is zo normaal als veranderen, maar we leven in het vijfde seizoen. Daarmee bedoel ik dat we er blijkbaar veel aan doen om alle seizoenen op elkaar te laten lijken. Veel HR-instrumenten doven de noodzakelijke verandering uit of maken deze onmogelijk.

Cyclisch veranderen een abnormaliteit?!

Warm en koud maakt niet meer uit in ons leven want we hebben veel apparatuur om ons heen waardoor het in alle seizoenen 20 graden is. Het normale van het veranderen en het cyclisch veranderen hebben we tot abnormaliteit bestempeld. In onze maakbaarheidsdwang vernietigen we het vermogen om te veranderen als een doodnormale ademhaling. We hebben zoveel regelgeving en gewoontevorming in onze cultuur vastgelegd dat veranderen niet eens mogelijk is, ook als dat absoluut moet. Veranderen als revolutie of als evolutie is door onze collectieve angst voor het onbekende in de schaduw komen te staan. En als het echt niet anders kan verlaten we de natuurlijke verandering en gaan over tot grof verandergeweld. Veranderen is normaal maar als iedere ervaring ontbreekt, veroorzaakt zelfs de kleinste veranderrimpel een tsunami van weerstand.

Stelling: We zijn het veranderen verleerd

Een netwerk van netwerken waar alles met alles verbonden is

Verbeteren, vernieuwen en maatschappelijk duurzaam verbinden zijn 3 veranderstappen als we problemen ervaren met een bestaande aanpak. Beleidsmakers en veranderaars gaan in perioden van grote druk terug naar een voorafgaand succesmodel. Als de wereld van het veranderen moeizaam verloopt, grijpen we graag terug op klassieke lijnen van het vertrouwde. Economen blijven naarstig zoeken in het verleden naar de heilige graal van het succes. Maar het industrieel denken en handelen is niet langer de opmaat voor de werkelijkheid van vandaag. De huidige maatschappelijke problemen vertegenwoordigen de wereldproblemen en die ontstaan steeds meer in een netwerk van netwerken waar alles met alles verbonden is. Dat veroorzaakt problemen op giga-schaal. Verbeteren en veranderen is niet voldoende nu er een nieuwe wereldorde moet worden gevonden om de problemen boven te komen.

Stelling: Echt veranderen vraagt om verbinding maken met duurzaamheid

Het maximaal mixen van vergane restjes oud succes

Het einde van het industrietijdperk doet pijn en er zijn tegelijk de geboortepijnen van de netwerksamenleving. Een periode van morele ontregeling, vastbijten in oude oplossingen en het maximaal mixen van vergane restjes oud succes. Er zijn mensen die het zeker weten: het einde van het industrietijdperk, de morele chaos en de financiële crisis zijn versterkt door topbazen van grote financiële instellingen die geen grip hadden op de werkelijkheid en geen maat wisten te houden. Het vullen van de eigen zakken was voor deze toppers belangrijker dan de zaken waar ze voor aangesteld waren. Dit is al te simpel geredeneerd en verklaart echt te weinig. Veel waarschijnlijker is het dat dergelijk navelgedrag te verklaren is uit het ontstane morele vacuüm tussen het aflopende industriële tijdperk en de doorbraak van de netwerksamenleving.

Stelling: De nieuwe tijd vraagt om anders veranderen

ADHD-adviseurs die organisaties naar de knoppen helpen

Veel veranderaars halen interventies uit de kast die horen bij de problemen van vroeger. Daarmee staan ze machteloos in de huidige wereldcrises. Vernieuwing, verandering, aanpassing en innovatie zijn de credo’s van hele stammen ADHD-organisatieadviseurs die met te weinig bagage menig goed draaiende organisatie naar de knoppen helpen. Het roer moet om, alles moet anders. Blijf rustig en laat deze adviseurs in de eigen tredmolen doldraaien. Veel veranderprojecten eindigen in een faliekante mislukking. Alle neuzen moeten in de zelfde richting gedwongen worden. Als het mantra van de verandering in de organisatie klinkt, worden essentiële vragen buiten de orde gesteld. Dus vragen als ‘moet het wel’, ‘moet het zo’, ‘moet het nu’ en ‘is het de moeite waard’ mogen niet gesteld worden op straffe van jezelf buiten de groep te plaatsen.

Stelling: Veranderen mislukt als medewerkers geen eigenaar zijn van de verandering

Emoties vormen het fundament van verandering

De dominantie van het verstand bij veranderen is de hoofdoorzaak van het mislukken van veel veranderingen. Tot in detail uitgewerkte stappenplannen blijven boven de boordenknoop hangen. Het klopt wel, maar je voelt geen eigenaarschap, geen verbinding met de verandering. Dan neem je afstand, omdat je afstand voelt en je feitelijk op afstand van de verandering wordt gehouden. De veranderdwang van anderen leidt tot megalomane veranderingen waar geen mens zich iets bij kan voorstellen. Dat moet wel mislukken en dat doet het ook. Ook voert het mensen tot zoveel verzet dat het resulteert in stilstand, waarbij de hakken in het zand bevriezen waar je bij staat. We moeten niet veranderen, we moeten bewegen. We hebben moedige voorzichtigheid nodig. Dat is de dynamiek van het cyclisch en het anticyclisch bewegen.

Stelling: Wat niet beweegt is dood

Vreemde escapades en de wilde keuzes van de top

Vriend en vijand roepen om verandering. Welke verandering is nuttig, welke verandering is nodig, hoe gaan ‘ze’ dat aanpakken en wat wordt er van ons verwacht? Dat zijn niet de minste vragen. Een crisis laat altijd scherpe tanden zien. Er zullen veel mensen ongewild slachtoffer worden van vreemde escapades en de wilde keuzes van de top van menige organisatie. Sommige organisaties zullen de crisis met gemak overleven en anderen worden er onopzettelijk slachtoffer van. Geluk en pech zijn niet stuurbaar. Volgens Collins (Great by Choice, 2011) gaat het niet om zaken als geluk, visie, innovatie, ambitie en charisma. Het gaat om fanatieke discipline, praktisch creatief zijn en het handhaven van de productie in goede en in slechte tijden. Dan blijf je op de lange duur succesvol.

Stelling: Veranderen is een kwestie van keuze, niet van dwang

HR systemen en rituelen houden ons op dezelfde plek gevangen en zo bevriezen we ieder veranderinitiatief in een brei van ononderhandelbare gewoontevorming. Wellicht is ons aller kernopdracht om meer perspectieven op veranderen te ontwikkelen, ons gedragsrepertoire te vergroten om zo meer menselijke werkelijkheden recht te doen. Alle verandering gaat over mensen.

Plaats ook een reactie

CAPTCHA Deze vraag dient om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam-inzendingen te voorkomen.