• 15 januari 2015
  • Door: Ludo de Bie

Een veel gebruikte term in de dagelijkse praktijk is: managen. Maar wat is dat eigenlijk, managen? En is een manager een professional en wat betekent dat voor de betekenis van management? Spreek je van een professionele manager of een management professional? Of kan beiden? Interessante vragen die naar voren kwamen tijdens een bespreking die ik onlangs had met een opdrachtgever (grote horeca groothandel) voor het ontwikkelen van een Management Development (MD) programma op bachelorniveau.

Tot nu toe heb ik al vele MD programma’s ontworpen en uitgevoerd voor zeer verschillende organisaties. En in alle gevallen was dit programma gericht op het ontwikkelen en verbeteren van de managers binnen de betreffende organisatie. Als basis daarvoor gebruikte ik de verschillende onderdelen van bedrijfskunde zoals, strategie, marketing, procesmanagement, hrm en finance. Vervolgens volgde de integratie van de onderdelen in het managen van een bedrijf(sonderdeel). Met dit in mijn achterhoofd zat ik dus ook bij de eerder genoemde opdrachtgever en tijdens het gesprek kwam ik erachter dat het MD programma bedoeld was voor verschillende specialisten op het hoofdkantoor. Dit zijn dan al specialisten op het gebied van marketing, hrm, ict, finance of inkoop. Toen moest ik wel even schakelen naar een ander paradigma. Want een MD programma ontwikkelen en uitvoeren voor (operationele) managers is echt andere koek dan voor specialisten.

Intern zaken voor elkaar krijgen

Tijdens het gesprek werd sterk gerefereerd aan het feit dat het ontwikkeltraject nodig was voor deze professionals omdat zij zich meer bewust moesten worden van de samenhang van de gehele organisatie. Dit omdat zo’n inzicht noodzakelijk is voor deze specialisten om zaken voor elkaar te krijgen binnen de organisatie. Daarom zijn bedrijfskundige aspecten en de integratie daarvan belangrijke bouwstenen voor het ontwikkeltraject van deze specialisten.

Wat veranderde er nu in mijn paradigma?

Zoals altijd werk ik met het volgende paradigma: bij Avans+ leiden we mensen op met een beroep (professionals). Dat wil zeggen, onze deelnemers zijn werkenden en daardoor iedere dag bezig met het uitoefenen van een beroep en (hopelijk) worden ze steeds beter in de uitoefening daarvan. Hier houden wij in onze projectmanagement opleidingen altijd rekening mee d.m.v. de 3 oriëntaties van professionals:

  1. Oriëntatie op de beroepscontext – in welke omgeving oefen ik mijn professie uit, hoe kan ik daar effectief en succesvol in zijn, hoe draag ik daar het beste aan bij, welke processen geven de doorslag, welke manier van communiceren en samenwerken hoort daarbij, hoe gaat men om met leren, ontwikkelen, veranderen en innoveren?
  2. Oriëntatie op de professie – hoe zorg ik ervoor dat ik met mijn vakmanschap bijdraag aan de verdere ontwikkeling van mijn professie, aan mijn organisatie, aan de beroepsgroep en (eventueel zelfs) aan de maatschappij?
  3. Oriëntatie op zichzelf – hoe zorg ik dat ik bijblijf in mijn vak, hoe leer ik welke stappen ik nog moet zetten en waar wil ik me op richten?

Ik merkte dat ik MD benaderde vanuit de manager die als professie het managen heeft, en de kennis en kunde van die professie vindt zijn basis in de bedrijfskunde. Maar als ik dan ga kijken naar de oriëntatie op de beroepscontext van die manager, dan bestaat die uit dezelfde basis, namelijk bedrijfskunde. Wat betekent dan managen voor de specialist?

Om daar achter te komen heb ik het www geraadpleegd en stuitte op de volgende formulering: het doel van management is het (her)formuleren en bereiken van de ondernemingsdoelstellingen in de gegeven – soms sterk veranderende – context. In de twintigste eeuw is, als gevolg van industrialisatie, welvaartsgroei en globalisering, de schaalgrootte van ondernemingen en de druk om te vernieuwen toegenomen. Met het groter worden van een onderneming en met het toenemen van innovatiedruk, veranderde ook de aard en omvang van het ondernemingsbestuur. Management is daardoor tevens een belangrijk vakgebied geworden in het onderwijs.

Management wordt vaak gezien als onderdeel van de overhead (bedrijfskunde) van een organisatie. In de praktijk kunnen managers echter zowel overheadtaken (bv. coördinatie) als primaire taken verrichten. Het aantal lijnmanagers (dus exclusief managers van stafafdelingen) bedraagt in Nederland gemiddeld 4 á 5%. Wel speelt de taak van de manager een rol. Moet deze ook tal van ondersteunende taken verrichten zoals vaak in het onderwijs, dan zijn er meer managers: 5 á 6,5%. Indien sprake is van ‘managende professionals’ dan is het percentage management circa 3,5%. De manager maakt dan voor een deel van zijn tijd onderdeel uit van het primair proces en moet zelf productienormen halen bijvoorbeeld: aantal rechtszittingen, aantal publicaties of declarabele uren.

Professie of context

Uit de laatste zinnen hiervoor blijkt dat management kan bestaan als onderdeel van de overhead en dat managers ook primaire taken kunnen verrichten. De taak en rol van de manager is dus ook relevant. In het eerste geval (manager als overhead) is management de professie van die persoon en in het tweede geval (manager tevens onderdeel van primair proces) is management de context van die persoon. Maar in beide gevallen is het doel van management het formuleren en bereiken van de ondernemingsdoelstellingen en dus de zaken voor elkaar krijgen. Dus in feite zal iedere medewerker, overhead of primair proces, doelen moeten formuleren en die bereiken en zal iedereen dus moeten managen.

Ludo de Bie is operationeel directeur van Avans+

Plaats ook een reactie

CAPTCHA This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.