Skip to main content

Het belang van executieve functies in het onderwijs

  • 07 januari 2020
  • Door: Jacqueline Leening

Onderwijsassistenten en leraarondersteuners zijn onmisbaar binnen het onderwijs. Daarom organiseert Avans+ op 12 februari 2020 een landelijk nascholingsevent voor leraarondersteuners. Je kunt daar onder meer praktijkgerichte workshops volgen die aansluiten bij je ontwikkelbehoeften. Eén van die workshops gaat over executieve functies.

Jacqueline Leening, docent bij Avans+ en intern begeleider op twee scholen, vertelt in dit blogartikel over het belang van executieve functies. “Dit zijn functies in je hersenen die onmisbaar zijn bij het leren en in de omgang met anderen. Het is dus cruciaal om deze van jongs af aan goed te ontwikkelen.”

“De afgelopen jaren is er uitvoerig onderzoek gedaan naar hoe we leren. Daardoor weten we nu veel beter hoe dat werkt. Het voorste deel van onze hersenen, de prefrontale cortex, speelt daarbij een belangrijk rol. Daar zitten onze executieve functies, die er onder meer voor zorgen dat we ons kunnen concentreren op één taak. Andere functies zijn bijvoorbeeld; daadwerkelijk taken uitvoeren, onze emoties reguleren en ons gedrag beheersen. Deze functies ontwikkel je overal: thuis, op school en in je vrije tijd.”

Overgang

“Voor jonge kinderen zit er een enorme overgang tussen thuis en school. Thuis hebben ze alleen te maken met hun ouders en eventuele broertjes of zusjes. Op school moeten ze ineens rekening houden met veel meer andere kinderen, die allemaal aandacht willen van die ene juf. En dat speelgoed op het schoolplein is er voor alle kinderen. Je kunt dus niet elk speelkwartier dat ene fietsje pakken. Dat zijn allemaal dingen die kinderen leren door mee te draaien in een groep. Daarom is het ook logisch dat groep 1 en 2 gecombineerd zijn: zo leren jonge kinderen van oudere kinderen.”

Geavanceerde functies

“Gaandeweg leren ze steeds geavanceerdere executieve functies: organiseren, plannen, doelgericht gedrag en flexibiliteit. Een andere functie is metacognitie, waarbij mensen via zelfreflectie kijken of hun gedrag effectief is en nadenken aan de hand van de feedback van anderen. Deze functies ontwikkelen zich ongeveer tot je 28e. Als volwassene heb je er baat bij als deze functies goed ontwikkeld zijn. Toch gebeurt dit lang niet bij iedereen even goed of gelijkmatig. Er zijn nogal wat mensen die hier problemen mee hebben.”

Begeleiding op maat

“Denk aan kinderen met hoogbegaafdheid. Deze kinderen zijn denkend bezig, maar zijn vaak minder sterk op andere vlakken, zoals hun motoriek. Dat leidt snel tot frustratie en woede. Deze kinderen moeten dus werken aan hun executieve functie emotieregulatie. Kinderen met ADHD en ADD hebben dan weer moeite om zich langere tijd op één ding te concentreren. Ook dat heeft te maken met een executieve functie: concentratie. Vaak is het de onderwijsassistent of leraarondersteuner die groepjes kinderen helpt die moeite hebben met één of meer executieve functies.”

Praktische tips

“Omdat deze functies zo belangrijk zijn voor hun toekomst, organiseren we tijdens het Event Leraarondersteuner een workshop. Daarin geven we tips om kinderen beter te begeleiden. Hoe maak je een klaslokaal bijvoorbeeld prikkelarm, zodat kinderen zich beter kunnen concentreren? Hoe help je kinderen die het lastig vinden om hulp te vragen? En hoe zorg je voor een duidelijke structuur in de klas voor kinderen die dit nodig hebben? Daar krijg je tijdens deze workshop praktische tips voor. Geef kinderen die het nodig hebben, bijvoorbeeld een knuffeltje of een ander voorwerp dat ze bij vragen op de hoek van hun tafeltje kunnen zetten. Zo kunnen ze aangeven dat ze hulp nodig hebben zonder daar hardop om te hoeven vragen.”

Laten geloven in zichzelf

“Leraarondersteuners helpen deze kinderen vaak in groepjes. Daarbij kunnen de kinderen soms weerstand of stress ervaren. Ze vinden het vervelend dat ze ergens niet goed in zijn en worden daar steeds mee geconfronteerd. Hoe maak je dan het leren leuk en hoe overwin je die negatieve gevoelens? Kinderen die gestrest zijn, nemen namelijk veel minder op. Je moet als leraarondersteuner dus zorgen voor een veilige leeromgeving. Dan leren kinderen weer te geloven in zichzelf en kunnen ze stappen zetten. Daar gaan we tijdens deze workshop dieper op in, zodat je als leraarondersteuner kinderen beter kunt helpen in hun ontwikkeling.”

Wil jij meer weten over executieve functies? Kom dan naar het Event Leraarondersteuner. Klik hier voor meer informatie en meld je aan.

Plaats ook een reactie

CAPTCHA Deze vraag dient om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam-inzendingen te voorkomen.