• 02 oktober 2013
  • Door: Rob Vinke

Het schaap met 100 poten bestaat niet

We hebben jaren lang gewerkt met directief leidinggeven en situationeel leiderschap. Dat is in de dagelijkse praktijk voor de manager en leider steeds lastiger om waar te maken. De verbindende leider dient zich aan. Is de ideale leider een schaap met 100 poten die in alle situaties het juiste leiderschapsgedrag vertoont? Dit beeld is gebaseerd op het verouderde en romantische beeld van de hiërarchische leider. Multi culturaliteit is een factor van belang geworden en ook dienen we goed te letten op het onderscheid masculien, feminien en androgyn leiderschap. De situatie wordt steeds invloedrijker. Voor iedere nieuwe situatie zoeken we een ander schaap met nog meer poten. Dat is in de nieuwe tijd nog steeds zoeken vanuit oude concepten naar de best passende eigenschappen waarover leiders moeten beschikken.

Stelling: simpele managementoplossingen misbruiken de werkelijkheid

Geen smoesjes

Een nieuwe verdedigingslijn voor falende leiders is populair geworden met het mantra ‘met de kennis van nu’. De leider trekt een streep door zijn verleden. Trekt een streep door zijn verantwoordelijkheid. Waarheidsvinding voorgoed onmogelijk. Leiders moet je hinderlijk volgen. Moeten zich niet met smoesjes kunnen redden. Moeten zich iedere dag opnieuw bewijzen. Moeten over de randen van hun beperkingen kunnen uitstijgen. Moeten anderen succes gunnen. Moeten op je kunnen rekenen. Moeten de goede dingen goed doen. Moeten open staan voor kritiek. Moeten fouten kunnen maken. Moeten niet alles zelf hoeven te doen. Moeten de houdbaarheid van hun positie dagelijks wegen. Leiders zijn effectief als ze krediet van hun omgeving verwerven. Als ze het vertrouwen waarmaken. Als ze vertrouwen geven. Als ze weten wanneer ze moeten stoppen.

Stelling: leiders van nu moeten met de kennis van nu NU handelen

In de luie hangmat

Wie zacht beoordeelt maakt stinkende oordeelswonden. Leidinggeven is vooral duidelijk willen zijn. Dat moet je durven. Goede leidinggevenden zijn niet hard of zacht, maar vooral duidelijk. Slechte leidinggevenden durven geen verschil te maken. Per opvolgende beoordelingsronde geven ze hun medewerkers dezelfde beoordeling. Meestal is dat iets boven het gemiddelde. Het effect daarvan is dat de leidinggevende niet hoeft te corrigeren en ook geen waardering hoeft te geven voor gedrag dat duidelijk beter is dan gemiddeld. Dat leidt tot hangmatgedrag. Het maakt immers niet uit of je als medewerker goed presteert of niet. Een duidelijke leider maakt wel verschil en zorgt ervoor dat de trampoline in beweging blijft. Slecht gedrag wordt gecorrigeerd en goed gedrag beloond. Kortom, goede leidinggevenden bedekken niets met de mantel der liefde.

Stelling: slechte leidinggevenden bedekken alles onder de mantel der onbekwaamheid

Van de regen in de drup

We kunnen niet zonder een coach. Er zijn inmiddels meer coaches dan medewerkers. Wat voor een coach zoeken we? Collega’s, klanten en leidinggevenden kunnen haarfijn vertellen waaraan het schort. In een flits bedenken we dat het omgekeerde natuurlijk ook opgaat. Eerst nog een heel gelukkig mens, nu in zak en as en inmiddels zo depressief geworden dat een coach allang geen uitweg meer biedt. Een willekeurige coach helpt u nogal eens van de regen in de drup en immobiliseert uw autonome vermogens om zelf reflectief en effectief handelend op te treden. Zoek dus niet naar een coach, maar zoek naar de coach. Een goede coach maakt u sterker en onafhankelijker. Een slechte coach maakt u steeds afhankelijker. Waarom niet zelf coach zijn?

Stelling: een goede coach versterkt de kracht in de medewerker om zonder coach te kunnen

De ‘nieuwe kleren’ van de leider

Zoek naar de leiderschapsklussen en richt de aandacht op hoe je die klussen verdeelt over de groepsleden. Het is een groot en fundamenteel misverstand dat je leider moet zijn om leiderschapsgedrag te tonen. Zoek een persoon die voor een passende periode leiderschapsgedrag wil en kan tonen. Het gaat dus om ‘tijdelijke waarneming’. Professionals voegen direct waarde toe aan klanten. Er zijn steeds meer professionals actief in tijdelijke projecten en in netwerken. Dat maakt het zoeken naar de nieuwe kleren van de leider ook zo moeilijk. De oplossing is simpel. Zoek niet langer naar de multi-geleedpotige leider, maar zorg ervoor dat de professional zelf het gewenste gedrag gaat vertonen. Maak de professionele medewerker de spin in het web bij het verdelen van de leiderschapsfuncties over alle betrokken collega’s.

Stelling: iedereen is leider of niemand

Een zucht naar bewondering

Leiderschap is corvee, dat moet je bij toerbeurt vervullen. Weg met de leider. Leiders hebben graag veel volgers achter en onder zich. Een zucht naar bewondering is leiders niet vreemd. Weg van de leider. Hoe vaak gebeurt het niet dat een leider, die het in het begin van zijn leiderschap goed doet, door macht bevangen allengs steeds meer een antileider wordt. Hij leidt dan slechts het eigenbelang. De honger naar macht is te sterk aanwezig en groeit met de dag. Omdat de periode waarin een corveeleider zijn taak uitoefent kort is, kan er geen verslaving naar macht optreden. Leiders verkleinen het eigen handelingsvermogen van ondergeschikten. Leiders die geen waarde toevoegen moet je daarom niet in het zadel van de macht helpen.

Stelling: de woorden leider en manager moeten we schrappen en vervangen door zelfmanagement en zelfnavigatie

Nieuw leiderschap en leider loos leven gaan over faciliteren in plaats van managen, over coachen in plaats van sturen. Aandacht geven aan de menselijke maat gaat over ruimte voor autonomie en ruimte om mee en tegen te bewegen. Daar ligt voor HR een belangrijke taak en zo kan HRM bijdragen aan mensgerichte perspectieven op voortdurende én duurzame groei.

Op zoek naar een opleiding op het gebied van leiderschap? Bekijk hier het aanbod van Avans+.

Plaats ook een reactie

CAPTCHA This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.