Opleiding: Scanning Electron Microscope (SEM) ten behoeve van asbestanalyse
Organisatie: RPS Analyse BV te Breda

Asbest is “HOT” tegenwoordig. Sinds de werkelijke gevaren bekend zijn, gaan alle alarmbellen rinkelen bij het vermoeden dat er ergens asbest aanwezig is. Analyselabs draaien op volle toeren om alle projecten binnen de tijdsplanning af te handelen. Deze laboratoria moeten om deze analyses te mogen uitvoeren aan nogal wat wet- en regelgeving voldoen. De RVA (Raad Voor Accreditatie) schrijft een aantal ISO- en NEN normen voor die omschrijven wat wel en niet is toegestaan op het gebied van monstername, monstervoorbewerking, analyse en verdere afhandeling/sanering.

Het blijft mensenwerk

Daar asbest in verschillende vormen kan voorkomen, en ook zeker niet overal even schadelijk/gevaarlijk is, is het belangrijk te weten met welke vorm je te maken hebt. Het analyseren hiervan is dus een belangrijke taak. Niet voor niets worden hoge eisen gesteld aan methoden, apparatuur en personeel. De methoden en procedures zijn vaak geheel dichtgespijkerd en moeten gevolgd worden. Eén van de uitdagingen is om de bedienaars van de apparatuur op het gewenste niveau te krijgen en te houden. Het ‘interpreteren en tellen’ van de vezels blijft immers mensenwerk.

De handen ineengeslagen

Het ‘interpreteren en tellen’ van de vezels gebeurt met een Scanning Electron Microscope (SEM). Zo’n apparaat kan enorm inzoomen (tot vergrotingen van meer dan 100.000) op de vezels zodat ze goed zichtbaar op het scherm komen (typische vergroting hierbij is 1000 tot 2000 keer). Het interpreteren van deze beelden in combinatie met het gebruik van Energie Dispersieve Spectroscopy (EDS) om vezels te identificeren, vereist nogal wat kennis van, en ervaring in, het herkennen van de verschillende soorten vezels. De bediening van het apparaat is daarbij dan ook erg belangrijk. Hoe kijk je naar zo’n sample en hoe zorg je ervoor dat je bij de goede omstandigheden aan het meten bent. Deze kennis kun je natuurlijk opdoen “on the job”, maar dan duurt het meestal een hele tijd voordat je op een bepaald niveau bent. Ook kost het dan nog veel tijd van een collega die jou alles uit moet leggen. Daarmee loop je ook nog eens het risico dat foute handelingen worden overgedragen van de ene op de andere collega. Kortom; niet ideaal. Om dit probleem op te lossen hebben Avans+ en JEOL de handen ineengeslagen en een cursus ontwikkeld voor de beginnende en iets gevorderde SEM gebruiker.

Hoge kwaliteit dient gewaarborgd te blijven

Joeri Hoppenbrouwers, projectcoördinator van RPS Analyse BV te Breda, heeft al verschillende medewerkers van zijn laboratorium aan deze cursus SEM laten deelnemen. Joeri “Wij streven naar hoge kwaliteit die we dienen te borgen. Dit geldt voor zowel de analyses als het personeel. Training vindt hij daarbij een zeer belangrijk onderdeel. De toetsing na de cursus geeft hem ook inzicht in welke analisten het al goed door hebben wat theorie en praktijk betreft en welke er nog wat bijscholing, dan wel extra aandacht, nodig hebben. “Daar ligt het sterke punt van de cursus” zegt Joeri. “De combinatie van Avans+, een onafhankelijk opleidingsinstituut dat sterk is in opleiden, en de inhoudelijke kennis over SEM van JEOL, maakt het tot een zeer goed fundament voor de analisten. De kennis op het gebied van asbest verzorgen we dan zelf zodat de werkwijze bij iedereen gelijk is” aldus Joeri.

Maatwerk en open inschrijving

Avans+ levert maatwerk (in company) bij SEM gebruikers op locatie, ook voor niét JEOL gebruikers. De klant bepaalt dan in overleg met de docent de inhoud van de cursus voor zowel het theoretische als het praktische gedeelte. De cursus SEM wordt ook bij Avans+ in Breda via open inschrijving gegeven. Hierbij ligt de nadruk minder op de asbestanalyse. Een goede balans tussen theorie en praktijk is uiteraard ook hier van toepassing.